Zanieczyszczenie środowiska jest dziś jednym z najważniejszych problemów.
Dwa z najbardziej szkodliwych czynników środowiskowych to zanieczyszczenie powietrza i hałas. Zanieczyszczone powietrze dotyka ponad 90% mieszkańców europejskich miast, a hałas – ponad 20%. Czynniki te, wraz z innymi (zanieczyszczeniem wód, drganiami), wpływają na zdrowie i samopoczucie ludzi oraz innych organizmów.
Zanieczyszczenie powietrza, hałas i inne zanieczyszczenia oddziałują na człowieka zarówno fizjologicznie, jak i psychicznie, zakłócając podstawowe czynności, takie jak praca, sen, odpoczynek, nauka i komunikacja. Skutki zdrowotne obejmują zwiększone ryzyko chorób układu krążenia, nadciśnienia tętniczego, zawałów serca, a nawet udarów.
Jak podaje Europejska Agencja Środowiska (EEA), długotrwała ekspozycja na jeden z tych czynników – hałas środowiskowy – może prowadzić do niekorzystnych skutków sercowo-naczyniowych i metabolicznych, a także do wysokiej uciążliwości hałasu i zaburzeń snu. Szacuje się, że długotrwałe narażenie na hałas środowiskowy powoduje w Europie 12 000 przedwczesnych zgonów rocznie i przyczynia się do 48 000 nowych przypadków choroby niedokrwiennej serca. Szacuje się również, że 22 mln osób odczuwa chroniczną, wysoką uciążliwość hałasu, a 6,5 mln osób cierpi na chroniczne, silne zaburzenia snu. Ponad co piąty mieszkaniec UE jest długotrwale narażony na szkodliwe poziomy hałasu drogowego. W wielu obszarach miejskich odsetek ten jest znacznie wyższy. Obecnie celem unijnej dyrektywy hałasowej (END) jest kształtowanie przyjaznego człowiekowi klimatu akustycznego w środowisku. Stan klimatu akustycznego ocenia się co 5 lat.
Do podobnych wniosków EEA dochodzi w odniesieniu do zanieczyszczenia powietrza. Mimo znacznej poprawy i redukcji emisji zanieczyszczenie powietrza pozostaje największym środowiskowym zagrożeniem dla zdrowia w Europie. Szacuje się, że narażenie na pył drobny, ozon i dwutlenek azotu na poziomach przekraczających zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) spowodowało w 2022 r. odpowiednio 239 000, 70 000 i 48 000 przedwczesnych zgonów. Zanieczyszczenia te wiążą się z astmą, chorobami serca i udarami. Najbardziej wrażliwe grupy społeczne są bardziej podatne na skutki zanieczyszczenia powietrza. Grupy o niższym statusie społeczno-ekonomicznym są zwykle narażone na wyższe stężenia zanieczyszczeń, a osoby starsze, dzieci i osoby z istniejącymi schorzeniami są bardziej wrażliwe na ich skutki. Szacuje się, że w państwach członkowskich i współpracujących EEA zanieczyszczenie powietrza powoduje co roku ponad 1200 zgonów wśród osób poniżej 18. roku życia.
Każde z tych zanieczyszczeń można ograniczyć, wdrażając odpowiednie działania kontrolne i zarządcze. Celem zarządzania jest utrzymanie niskiego poziomu ekspozycji w celu ochrony zdrowia i dobrostanu ludzi. To kluczowy element programów zdrowia środowiskowego. Inżynierowie i naukowcy stale pogłębiają wiedzę o wpływie czynników szkodliwych na organizmy żywe i już dziś wiedzą, jak sprawić, by świat był znacznie czystszy. Sprawdź, jak zarządzanie środowiskowe wygląda w praktyce, w naszej sekcji ISSUE.